بەرنامە و پێرەوی پارتی سەربەخۆیی کوردستان

مانیفێستی رزگاری

سەرەتا

نەتەوەی كورد، یەكێك له نەتەوه هەره كۆنەكانی رۆژ هەڵاتی ناوه ڕاسته و تا ئەو جێیەی مێژوو وه بیری دێ، نیشتەجێی كوردستان بووە و هەیه.

نەتەوەی كورد سەڕەڕای ئەوەش كه وڵاتەكەیكوردستان داگیر كراوه، كاراكتێر و ڕێ

ونەریتی نەتەوایەتی خۆی، هەتا ئێستاش له فەوتان پاراستووه.

كوردستان له گشت كات وزەمانێكدا، ناوچەیەكی گرنگ و بەرچاوی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست، پێناسە کراوە.

گومانی تێدا نییه، جگه له سامانی ژێر زەوی و سەر زەوی كوردستان، هەڵكەوتوویی كوردستان له ڕوانگەی ستراتیژیكیەوه، بۆته هۆی ئەوەی كه چاوی تەماحی وڵاتانی داگیركەری دەوروبەر و دەسەڵاتە زلهیزە خاوەن بەرژەوەندیەکان و هەوڵێان داوه بیكەنه پێگه وبنكەی خۆیان.

داگیرکەرانی کوردستان و قەومەکانی فارس و تورک و نەتەوەی عەڕەب سنوورەکانیان لە سەر خاکی پیرۆزی کوردستان داڕشتوە و تا ئێستاش کوردستان له ژێر گەمارۆی ئەوان دا ماوەتەوه. سەرەڕای هێرشی یەك له دوای یەكی وڵاتانی گەمارۆدەر، به مەبەستی داگیر کردنی ئەو ناوچه گرنگه، كوردستان كەم تا زۆر بەرهەڵستی داگیركەران بووەتەوە

 

و خۆی له فەوتان پاراستوه و توانیویەتی  له ژێر دەسەڵاتی پاشا و میرەكانی كوردستاندا تا ڕادەیەک سەربەخۆ بمێنێتەوه.

كوردستان ، له هێرشی هێزەكانی عەڕەبی موسڵمان، بۆسەر خەڵك و حكومەتەكانی دیكه، وەك گەلێك شوێنیتر، داگیر كراو پاش کوشت و کوشتارێکی زۆر ، به زەبری شمشێر ئایینی ئیسلام بە سەر بەشێکی زۆری خەڵکی کوردستاندا سەپا . لەبەرهەمدا وڵاتەكەی سنووری جارانی لەدەست دا و خرایه سەر ئیمپراتۆری ئیسلام. ئەو ڕووداوه بەڕادەیەك گرنگ و كاریگەر بوو كه شوێنەوارەکەی ئەوڕۆش پاش هەزار ساڵ هیشتا هەر دیار و بەرچاوە.

جێگیر بوونی ئایینی ئیسلام له كوردەواریدا و بوونی كوردستان به بەشێك له ئیمپراتۆری گەورەی ئیسلامی عەرەب، ئەگەر له لایەك هەموو دەسەڵاتێكی ناوخۆیی له گەوره پیاوان وحاكمەكانی كوردستان وەرنەگرتبۆوه و كەم تا كورتێك له ژێر چاودێری خەلیفەی ئیسلامدا، نیوه سەربەخۆییەكیان  هەر پێ مابوو، له لایەکی دیكەوه ئیسلام چەرخ وخولی به ژیانی كۆمەڵایەتی ،ڕەوشت وئاكاری كوردەواریدا، به شێوەیەك كه له خۆی نامۆ كرد و بیری وڵاتپارێزی و هەستی خۆییبوونی تێدا بێهێز کرد.

كاتێك له ئاخر و ئۆخری سەدەی یازدەهەمی زایینیدا، دەسەڵاتداری توركه موسڵمانەكانی ئاسیای بچووك پەرەگر بوو و هێدی هێدی جێ به ئیمپراتۆری ئیسلامی عەڕەب چۆڵ دەكرد، بەرە بەره ڕێگای دامەزراندنی ئیمپراتۆری ئیسلامی عوسمانی خۆش دەبوو. تا ئەو جێیه كه له ناوەڕاستەكانی سەدەی چاردەهەمدا دەسەڵاتی بەشێكی گەوره له گەلانی موسڵمان كەوتە دەست توركه عوسمانیەكانەوه.

به دامەزران وجێگیر بوونی ئیمپراتۆری عوسمانی شەڕ و كێشەی دەسەڵاتی سەفەوی-پاشماوەی توركه سەلجووقیەكان له وڵاتی فارس واته ئێرانی دەستکردی ئێستا- دەگەل توركه عوسمانیەكان، وەك دوو دەسەڵاتی گەورەی ئیسلامی، دەستی پێكرد.

هەر كام لەو ولاتانه، به مەبەستی جیهان گیری وڵاتی گەلانی موسڵمان و به ناوی خەلافەتی موسڵمانان، هێرش وشاڵاویان بۆ سەر یەكتر دەست پێكرد و شەڕێكی ماڵوێرانكەری درێژخایەن، هەموو ناوچه و وڵاتی گەلانی موسڵمانی داگرت و نەتەوەی كورد و كوردستانیش لەو نێوەدا گیرۆدەی ئەو شەڕە ماڵوێرانکەرانە  دەبوون. به پێی وەزع و هەلومەرج و به گوێرەی بیروڕای ئاینی، بە مەبەستی كەڵك وەرگرتن له دژایەتی نێوان ئەو دوو دەسەڵاته گەورەیه و بۆ خۆڕزگار کردن، كوردەكان جار جار لەگەل دەسەڵاتی سەفەوی و زۆر جاریش لەگەڵ دەسەڵاتی توركه عوسمانیەكان له دژی سەفەویەكان له شەڕدا بوون.

سەرنجام شەڕ و ناكۆكی نێوان عوسمانی و سەفەوی دامركایەوه و بەره بەره ڕێگای وتووێژ له بەینیاندا كرایەوه، تا ئەوجێیه كه له ساڵی1514ی زاینیدا گەیشتنه سازان و پەیمان گرێوی”چاڵدران” یان پێكەوه مۆر و ئیمزا كرد.

یەكێك له مەبەستەكان پەیمانی چاڵدران، لە نێوان عوسمانی و سەفەویەكان ئەوه بوو كه كوردستان له نێوان خۆیاندا بەش بكەن. له ڕاستیدا، ئامانجی سەرەکی پەیمانی چاڵدران، دابەشكردنی وڵاتی ئێمه بوو. له و دەمەوه كوردستان  بۆ جاری یەکەم بەكردەوه

دابەشكراوه و نەتەوەی كورد نیری كۆیلەتی و ژێردەستی سەفەوی و عوسمانیی كەوته ئەستۆ.

لەو دەمەوە کە “كۆلۆنیالیزم” سەری هەڵداوه وجیهانی له ناوخۆدا بەش كردوه و پاشان جێ خۆی داوه به ئیمپریالیزم و ئێستاش زلهێزانی خاوەن دەسەڵاتی جیهانی، لەوكاتەوه، كوردستان بۆته بەشێك له بازار و مەیدانی كۆلۆنالیزم و وڵاته میراتگره زلهێزەکانی. هەر له وسەردەمەوه نەتەوەی كورد به گشتی و زەحمەتكێشانی نەتەوەی كورد بەتایبەتی “كه زۆرینەی نەتەوەی كوردیان لێ پێكهاتوه” خراوەته ژێر ستەمی نەتەوایەتییەوه.

هاوكات لەگەل دابەش بوونی كوردستان، له نێوان عوسمانی وسەفەویەكاندا، خەباتی رزگاریخوازیی نەتەوەی كورد دەستی پێكردوه.

خەباتی رزگاریخوازی نەتەوەی كورد كه هەموو جارێ هەر بۆ رزگاریی یەكجاری و سەربەخۆیی هەڵگیرساوه، له سەرەتادا تایبەتمەندیی خۆی هەبووه، له كۆمەڵی دواكەوتووی كوردەواری سەردەمی خۆی سەرچاوەی گرتووە و خاوەنی ڕێكخراو و تەشكیلاتی  سیاسی ئەوتۆ نەبووه كه ببێته بناخه بۆ شۆڕشێكی یەكگرتوی هەمەلایەنه و ڕێكخەری كۆمەڵانی به رزگاری تینوی  نەتەوەی كوردبێ،  خاوەنی ستراتژی و تاكتیكی خەباتی نەتەوایەتی  خۆی بێ و جوڵانەوه بەرەو سەركەوتن ببا و له هەڵه وفریوی بپارێزێ.  هەموو جارێ، سەرەڕای له خۆ بردوویی و فیداكاریی بێ سنووری خەڵكی کوردستان، جوڵانەوە رزگاری خوازانەکەی لە داگیركەرانی كوردستان شكستی خواردوە و له خاك و خوێندا نوقم كراوه.

شایانی باسه كه لەو هەموو هەستان و كەوتنانەدا، هەستی رزگاری نەتەوایەتی هەرگیز هەرەسی نەهێناوه و بزوتنەوەی رزگاریخوازی نەتەوایەتی هەركات دەرەتان و هەلی دەست كەوتبێ سەری هەڵداوەتەوه و دەستی پێكردوەتەوه.

له سەردەمی نوێدا، خەباتی رزگاریخوازیی نەتەوەی كورد ئاڵوگۆڕی به سەردا هاتووه. تێكۆشان، هاوشان له گەل گۆڕانكاری كۆمەڵایەتی گەلانی ناوچەكه به گشتی، له كوردستانیشدا قاڵب وچوارچێوەی نوێی بەخۆوه گرتوه و له شكڵ و فۆرمی كۆنی ڕابردووی خۆی رزگار بووە. ئەو گۆڕانه به تایبەتی له ماوەی سەدەی ڕابردوودا، دیاردەی بەرچاوی هەیه. له وماوەیەدا، رێكخراو و تەشەكولی سیاسیی كورد له بەشەكانی كوردستاندا پێكهاتوه وسەرۆكایەتی جوڵانەوەی رزگاریخوازی نەتەوایەتی كه جاران له دەست سەرۆك عەشیرەت و پیاوه خاوەن دەسەڵاتەكانی كوردستان دا بووه، بەوان نەماوە. رێكخراوی سیاسی سەرۆكایەتی  و بەڕێوەبەریی خەباتی نەتەوەی كوردیان وەئەستۆ گرتووه.

نەتەوەی چەوساوەی كورد كه له هیچ نەتەوەیەكی دیكه بۆ ئازادی  ورزگاریی خۆی كەمتر تێنەكۆشاوه و لەو رێبازەدا له هیچ گەل و نەتەوەیەکی تر له جیهاندا زەرەر و زیانی ماڵی وگیانی كەمتری وێ نەكەوتوه، له گەل ئەوەشدا كه به دەیان ساڵه، ڕەوتی رزگاریی نەتەوایەتی  ڕێی خۆی دەپێوی، كوردستان جارێ هەر كۆیله  و ژێر چەپۆكەیه وبه مافه ئینسانی و نەتەوایەتیەكانی خۆی نەگەیشتوه.

تەنیا پاش شەڕی دووەمی جیهانی، مێژووی نوێی جوڵانەوەی رزگاریخوازی نەتەوایەتی كورد، ئەویش بۆ ماوەیەكی كورت، له

كوردستانی ژێر دەسەڵات و داگیرکراوی ئێران، واتە رۆژهەڵاتی کوردستان، هەلومەرجێكی ئەوتۆی بۆ ڕەخسا كه سەربەخۆیی و دەسەڵاتی خۆی بەسەر خۆێدا، له فۆرمی** دەوڵەتی سەربەخۆی  كوردستان**به سەرۆكایەتی پێشەوا قازی محەممەد رابگەیەنێ. بەداخەوه تەمەنی دەوڵەتی كۆماری كوردستان زۆر كورت بوو و پتر له یازدە مانگی نەخایاند. ئەو هەلومەرجه سیاسیه كه هۆیەكی گرینگ بوو بۆ شەكانەوەی ئاڵای کۆماری كوردستان كه بریتی بوو له هەبوون و حزووری هێزی نیزامیی یەكێتی سۆڤیەت له ناوچەكه و پشتیوانی سیاسیی یەكێتی سۆڤیەت له پێك هێنانی دەوڵەتێكی كوردی بە پێی بەرژەوەندیەکانی خۆی، سووڕان وگۆڕانی به سەردا هات. له لایەك یەكێتی سۆڤیەت له واده وپشتیوانی خۆی له دەوڵەتی تازه پێك هاتووی كۆماری كوردستان پاشگەز بۆوه وبه سازان له گەل دەوڵەتی ئێران بەتەمای وەرگرتنی ئیمتیازی چاڵاوی نەوت له ئێران خۆی دزێوه و، له لایەکی دیكەوه دژایەتی وڵاتانی ئەمریكا و ئینگلیز دەگەل پێك هێنانی دەوڵەتی كوردی، بوون به هۆی ئەوه كه دەوڵەتی كۆماری كوردستان له ناو چوو و ئارەزووی له مێژینەی نەتەوەی كورد كه تازه دەهات بگاتە جێ و وەدی بێت ، بۆ جارێكی دیكەش كەوته هات و نەهاتەوه. هۆی ئەوەی کە جووڵانەوەی رزگاریخوازی كوردستان، سەرەرای خەباتێکی شێلگیرانە، هەموو جارێ تێك دەشكێ گرێدراوە بە زۆر سەبەب و فاکتۆری جۆراو جۆرەوە کە لێرەدا تەنیا ئاماژە بە دوو فاکتۆر دەکەین کە لە هەمووان گرینگتر و بەرچاوترن.

یەكێك له و فاكتۆرانه، له پێوەندی دایه دەگەل وەزعی ژئۆپۆلیتیكی نێونەتەوەیی و هەڵكەوتویی جوغرافیایی کوردستان، بەو مانایه كه

كوردستان وڵاتێكی دابەشكراوولە دەسپێكرا وڵاتانی زلهێزی خاوەن بەرژەوەندی لە ناوچەکە،  بەتایبەتی  ئینگلیس وفەرانسه نەخشەکێشی دابەش كردنی كوردستان بوون. هەر بەو چەشنه پاشانیش له هەموو رەوتی لێكردنەوه وتێكردنەوەی وڵات و نەتەوەكانی ناوچەكه، هەر ئەوان بەتایبەتی دەسەڵاتدارێتی ئینگلیس، کارتێکەر ودەسپێشخەری دابەش بوونی وڵات ونەتەوەی ئێمه بوون بەسەر ئێران،عێراق، توركیه وسوریە دا.

له هەلومەرجی ئەوتۆدا كە وڵاتی ئێمه بووه به چوار بەشەوه و بەشی گەورە وبەرچاوی سنووری چوار دەوڵەتی بەدەسەڵات له ناوچەكەدا، له سەر حیسابی وڵات و نەتەوەی ئێمه پێك هاتووه و دابەشكەرانی كوردستان وێڕای داگیركەران، به هەموو  شێوه و ئامرازێكی سەركوتكردن، له فێڵ و تەڵەكه ڕابگره تا بیور وداس و تا دەگاته بومبارانی كیمیایی و بەرەنگاری خەڵكی كۆیله و ژێردەسته و لەهەمانکاتدا مافخواز و ڕزگاریخوازی ئێمه بوونەتەوە، پرۆسه و رەوتی رزگاری نەتەوایەتی ئێمه، له گرێ و گۆڵ، دەرباز نەبووه.

فاكتۆری دیكەی گرنگ لەو پێوەندیەدا، پێی ڕیكخراوه سیاسیەكانی كوردستان دەگرێتەوه كه له ماوەی ساڵانی دوای کۆماری کوردستان ڕێکخراوی سیاسی مودێڕن پێکهاتوون و له مەیدانی خەبات دا بەشدار بوون. رۆل و نەخشی ئەو رێكخراوه سیاسیانه تا ئەورۆ، له بۆچوون، دیاری كردن و هێنانەگۆری دروشمی ستراتژیك و دروشمەكانی رۆژانه و تاكتیكیی راپەڕینەكانی نەتەوایەتی كورد و ڕێگاچارەی ئەوان بۆ كێشەکان و رزگار بوون و گەیشتن بە ئامانجی نەتەوەی كورد،  و هەروەها ناکۆکی و دووبەرەکی تا ئاستی شەڕی براکوژی، کێشەکانی هێندەی تر ئاڵۆز و تێكەڵ کردوه کە له ئامانج

نزیك نەبوونەوەمان، له فاكتۆرە گرینگەکەی پێشوو، چی كەمتر نەبووە.

له راستیدا، خەباتی رزگاریخوازی نەتەوەی كورد له سەردەمی ئێستادا، بە بەراوەرد لەگەڵ شۆڕشەکانی پێشوو  ئەگەرچی لە زۆر بارەوە بە پێی ئاڵوگۆڕی کۆمەڵگای کوردەواری تاڕادەیەک بە قازانج و بەرەو پێشکەوتن هەنگاوی ناوە ، لە باری  داڕشتنی دروشم و ئامانجە نەتەوەییەکانەوە کە ڕزگاری یەکجاری و سەربەخۆیی کوردستانە بەرەو دواوە گەڕاوەتەوە.

ئەو پاشەكشەیه، له دروشمی خەباتی نەتەوایەتی ئێستای ئێمەدا، زۆر بەزەقی بەرچاوه. یانی، ئەو رێكخراوه سیاسیانەی  ئەم سەردەمه كه رێبەرایەتی جوڵانەوەكەیان بەدەستەوەیه، وازیان له دروشمی رزگاری یەكجاری وسەربەخۆیی  هێناوه و له جیاتیان  دروشمی ئۆتۆنۆمییان خودموختاری کە ئێستا جێگای خۆی داوە بە فیدڕالی  و کونفدرالیسمی دیموکراتیکیان، له جوڵانەوەی رزگاری خوازی گەلی كورد دا، كردۆته باو. داهێنانی دروشمی ئۆتۆنۆمی و فیدڕاڵی و  کونفدرالیسمی دیموکراتیک و كار كردن بۆ جێگیر بوونی ئه ودروشمه له لایەن هێزه سیاسیەكانی سەردەمی نوێڕا، داهێنانێک بووە کە نەتەوەی کوردی لە ئامانجی سەرەکی کە سەربەخۆیی کوردستانە دوور خستوەتەوە و ئەم داهێنانە نەک نەیتوانیوە ببێتە بەدیل و ئاڵتەرناتیڤ بۆ چارەسەری کێشەی کورد بۆ گەیشتن بە ئامانجە نەتەوایەتیەکان بەڵکو له زۆر بارەوه خۆی بووه به گرێپوچكه و هۆیەك له هۆیەكانی مانەوەی نەتەوەی ئێمه  به دابەشكراوی و ژێرچەپۆكەیی له وڵاتی خۆیدا . ئەم داهێنانە هەروەها له ئاست

و مەیدانی نێونەتەوایەتیشدا ئاسۆی مەسەلەی كوردی تاریك و ئاڵۆزتر كردوە.

لەئەنجامی بەردەوامی ئەم داگیرکاری و ژێردەستەییەدا ، گەشه و نەشەی ئابووری  و بەرەو پێشچوونی كۆمەڵایەتی له كوردستاندا، تێك و لێك دراوه و داری بەسەر پەردویەوە نەهێشتووە وسەروەت و سامانەی سەەزەوی و ژێرزەوی به تاڵانی داگیركەران چووه . هەوڵی تواندنەوە و جینوسایدی نەتەوەکەمان دراوە بە لێدانی سیستماتیکی ڕاستەوخۆی بناغە نەتەوەییکان وەک زمان، کولتور، مێژوو و جوغرافیا و شێواندنی دیموگرافی کوردستان. سەرچاوەی ئاو کە ئێستا لە جیهاندا  یەکێک لە گرینگترین و بەبەهاترین سەرچاویە و کاریگەری ڕاستەوخۆی لە پێوەندیەکاندا هەیە بەتاڵان دەچێت و ڕێڕەوی چوم و کانیاوەکانی کوردستان دەگۆڕدرێت بۆ دەرەوی کوردستان. جوتیاران و کەرتی کشتوکاڵ و بە کشتی کوردستانی لێ بێبەش دەکرێت. ژینگەی کوردستان دەشێوێندرێت وڵاتمان دەکرێتە زبڵدانی پاشماوی ئەتومی زلهێزەکان کە کارتێکەری و باندۆری درێژخایەنی لەسەر ژینگە وخەڵکی کوردستان دەمێنێتەوەوە بە دەیان نەخوشی کوشندە وبێچارەسەری لێدەکەوێتەوە.

بۆیه لەم روانگەیەوە:

کوردستان وڵاتێكی داگیر كراو وكۆڵۆنیه، کە له نێوان توركیه، ئێران، عێراق وسوریه دا دابەش كراوە.

خەباتی رزگاریخوازی یەكجاری  نەتەوەی كورد لە پێناو سەربەخۆییدا، خەبات و تێكۆشانێكی ڕەوا و ئینسانیه و له هەمان كاتدا تاكه رێگای خەباتە.

گەشه و نەشەی پێشكەوتنی كۆمەڵی دواخراوی نەتەوەی كورد
تەنیا لە پێوەندی دایە دەگەڵ رزگاری و یەك گرتنەوەی نەتەوایەتی وپێشكەوتنی ئابووری وكۆمەڵایەتی له كوردستانێكی سەربەخۆدا.

خەبات له كوردستاندا، خەباتی رزگاریخوازی یەكجاری  وناكۆكی سەرەكی ناكۆكی نێوان نەتەوەی كورد لە کوردستانی داگیر کراو و داگیركەرانی كوردستانە.

كێشه و مەسەلەی كورد، له ڕێگەی بزووتنەوەی دیموكراتیكی نێو وڵاته داگیركەرەكانی كوردستانەوه، چارەسەر ناكرێ و لە پێوەندی دایه دەگەل ڕاماڵینی داگیرکەران لە كوردستان و پاككردنەوەی شوێنەواری داگیركاری ودواكەوتویی.

خه باتی رزگاری خوازی نەتەوەی كورد، خەباتێكه ئینسانی، ئازادیخواز، دیموكراتیك وپێشكەوتوو، خەباتێكه یەكسانیخواز، دژ به پاشماوەیی وكۆنەپەرەستی وچەوسانەوەی مرۆڤ به دەستی مرۆڤە.

خەباتی رزگاریخوازی نەتەوەی كورد، دۆست و لایه نگری مافی وەك یەك وبەرامبەر له نێو نەتەوەکاندایە، بڕوای بە دۆستایەتی و ڕێزی دوولایەنە هەیە  و بۆ ئاشتی جیهانیی دوور لە ملهوڕی وسەرەرۆیی تێدەكۆشێ. له هەمان كاتدا، دووره له هەلپەرەستی و ئۆپۆرتۆنیزم و بەرپرسه بەرامبەر به نەتەوەكەی.

یه كێتی نەتەوەیی وپێداگری له سەر رزگاری یەكجاری، دیموكراسی له هەموو بوارەکانی نەتەوایەتی و كۆمەڵایەتی و تاکیەوە  هتد …كه هۆی گەشه و پێگەیشتنی نەتەوه ژێرستەم و داگیركراوەكانه بۆ به دەست هێنانی مافی خۆیان کە زامنی سەركەوتنیانه له هەموو پلەكانی خەباتدا.

سەردەمی ئێستا، سەردەمی رزگاری و سەربەخۆیی گەلانی جیهانه، سەردمی کۆتایی دەسەڵاتی دگیرکەرانە.

پێویستیی بەرگری له خۆ، پێشگیری له تواندنەوەی نەتەوایەتی نەتەوەكەمان، به چاوی هەڵسەنگاندن و رەخنه له ئێستا و رابردوی تێكۆشانی نەتەوایەتیمان، به  باوەڕی پتەو به سەركەوتن وگەیشتن به قۆناغی رزگاری یەكجاریی نەتەوەی كورد و به مەبەستی به جێگەیاندنی ئەركی نەتەوایەتی  نەتەوەی كورد لەو سەردەمەدا و سەربەرزی سیاسی بۆ کوردستان، پارتی سه ربه خۆیی كوردستان پێی ناوەتە مەیدانی خەباتەوە.

کورستان وڵاتێكه به پێی نەخشەی زلهێزانی خاوەن بەرژەوەندی لە ناوچەکە  دوای جەنگی جیهانی یەكه م بۆ جاری دووهەم داگیر ودابەش كراوه. ئەو داگیرودابەش كردنه له شێواز و فۆرمی سەربازی، سیاسی، ئابووری و فەرهەنگیەوه بەرچاوه وله ڕێگای رژیمه داگیركەرەكانی توركیا و ئێران و عێراق و سوریەوه هه تا ئێستەش درێژەی هەیه. ئه نجامی ئەو داگیركردنه بۆته هۆی ئەوەی كه كوردستان له وماوه دوور ودرێژەدا گڕكانێكی كڵپەکردووی شۆڕشگێرانەی خەباتی رزگاریخوازانەی نەتەوەی كورد بێت و هەر بۆیەشە به ئاكام گەیشتنی خه بات لەو بەشەی رۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا بە میکانیزمی گونجاو له هەموو شوێنێك لەبارترە.

له ئەنجامی داگیركردنی كوردستان،  گەشەكردنی ئاسایی ئابووری و كۆمەڵایەتی كۆمەڵی كوردستان شێوێنراوه و كوردستان بوتە بازاری ساغكردنەوەی كەلوپەل و بەرهەمی پێشەسازی  نەتەوەی داگیركەر. گەشەكردن و پێشكەوتنی ئاسایی و ئازادانەی ئابووری و كۆمەڵایەتی

كوردستان تەنیا و تەنیا له سایەی رزگاری وسەربەخۆیی كوردستانەوه دەستەبەر ئەبێت.

جووڵانەوەی رزگاریخوازی كوردستان وناكۆكی سەرەکی له كوردستاندا، له رێگەی بزووتنەوەی دیموكراتیكی ناو وڵاته داگیركەرەكانەوه چارەسەر ناكرێ وئامانجەكانی بەدی نایەت . هەوڵدان بۆ رێكخستنی جەماوەری كوردستان وچارەسەركردنی ناكۆكی سەرەكی له رێگەی هەر چەشنه رێكخراوی سەرانسەری له ئاستی وڵاته داگیركەرەكانی كوردستان به مانای دابڕینی بەشێكی  جووڵانەوەی رزگاریخوازی كوردستان و بەستنەوەی ئەو پارچەیەی كوردستانه به دیاردەیەكی دەرەكیەوه. بەم پێیه ، هەر چارەسەرێكی له وبابەته چارەسەرێكی لاوەكی و نیوەچڵه وچارەسەری كۆتایی تەنیا له سەر خاکی كوردستانەوه ئەكرێ.

جووڵانەوەی رزگاریخوازی كوردستان، بزووتنەوەی رەوای نەتەوەیەكی داگیرکراوی حەفتا ملیونیە وله پێناوی رزگاریی و سەرفرازی نەتەوایەتی نەتەوەکیەدا تێدەکۆشێ و له هەڵسەنگاندنی كۆتاییدا ئاكاری دیموكراتیك و شۆڕشگێڕانەی هەیه و دژ به هەرچەشنه داگیركردن وچەوسانەوەیەكه ، له سەر ئاستی جیهانی  خۆی به دۆستی هەموو هێزێكی رزگاریخواز وپێشڕەو ئەزانی و لەم بوارەدا ئەبێ سەربەستی خۆی بەتەواوی بپارێزێ. هەر جۆره پێوەندی و دۆستایەتیەك ئەبێ له سەر بناغەی رێزگرتنی دوولایەنه وبڕوا بوون به ئامانجە رزگاریخوازاەکانی جووڵانەوەی كوردستان بێ کە ئەوەش سەربەخۆیی کوردستانە ،ئەو دۆستایەتیه ئەبێ ئاشكرا و ڕوون بێت. هه ر چەشنه دۆستایەتی وپێوەندیەك له گەڵ داگیركەرانی كوردستان بۆ بەرژەوەندی تەسكی حیزبایەتیه و له ئاكامدا بە زیانی جووڵانەوەی

كوردستانە . ئەم شێوە پێوەندیانە لە ڕوانگەی ئێمەوە ڕیگە پێدراو نیە .

ناكۆكی سەرەكی له كوردستان، ئەو ناكۆكیەیه كەبۆته بزوێنەر و دینەمۆی خەباتی سیاسی و كۆمەڵایەتی خەڵكی كوردستان، ئەو ناكۆكیەش ناكۆكی نێوان خەڵكی كوردستان وداگیركەرانه. ململانێی نەتەوەی كورده له دژی سیاسەتی داگیركردن وپاشخستنی كۆمەڵایەتی ، تواندنەوەی نەتەوایەتی و له پێناو سڕینەوەی شوێنەواری داگیركردن ودواكەوتنی كوردستانه. چارەسەری ئەم ناکۆکیەش له كوردستان، له ڕێگەی راماڵینی داگیركەرانی كوردستان و دەستەبەر کردنی سەرفرازی سیاسیە بۆ كوردستان و نەتەوەی كورد. بۆ ئەم كارەش جەماوەری كوردستان پێویستە له رێكخراوی سەربەخۆیخوازی كوردستاندا خۆیان رێكبخەن و لێبڕاوانه و پشت ئەستوور به هێزی له بن نەهاتووی  نەتەوەی خۆیان به ڕەچاوكردنی هەموو جۆره تاكتیكێكی پێویست بۆ بەدەستەوەگرتنی دەسەڵاتی سیاسی له كوردستاندا خەبات بكەن و تێبكۆشن.

ئامانجه ستراتژیەكانی پارتی سەربەخۆیی كوردستان

رزگاریی كوردستان

پارتی سەربەخۆیی كوردستان وەك رێكخراوێكی رزگاریخواز و دیموكرات كه له ئەنجامی پێداویستیەكی مێژوویی واقیعی خەباتی كوردستان، دامەزراوە و بەلێكدانەوەی بابەتی و دیاریكراو له واقیعی كوردستان له پێناو بەدەسهێنانی مافی دیاریكردنی چارەنووسی نەتەوەی كورد و پێكهێنانی دەوڵەتی سەربەخۆی كوردستان بە مەبەستی دابین كردنی دەسەڵاتی نەتەوایەتی نەتەوەی كورد، له رووی سیاسی و ئابووری و سەربازییەوه خەبات ئەكات.

دەسەڵاتدارێتی خەڵك

پارتی سەربەخۆیی كوردستان تێدەكۆشێ بۆ چەسپاندنی دەسەڵاتداری خەڵك له كوردستانی رزگاركراودا به رێگای: ریفراندوم (گشتپرسی)

مافی گشتی و یەكسانی دەنگدان

هەڵبژاردنی ئازاد

دامەزراندنی سیستەمی پارلمانتاریزم

ده نگدانی گشتی وەك رێنوێنی بۆ پارلمان لەسەر گیرو گرفتی تایبەتی له وڵات دا

پێكهێنانی كۆماری كوردستان

پرنسیپه‌گشتیه‌كانی به‌رنامه‌ی پارتی سەربەخۆیی كوردستان

سیاسەتی ناوخۆیی

بەرنامەی پیشنیاركراوی پارتی بۆ خەڵكی كوردستان له مەیدانی سیاسەتی ناوخوی وڵاتدا، بریتیه له دیموكراسی و پلۆرالیزم. بۆیه پارتی بۆ جێگیر كردن وچەسپاندنی دیموكراسی وەك بەردی بناغەی دیتن وبۆچوونی خۆی خەبات ئەكات. مەبەست ئەوەیه كه هەركام له ئەندامانی كۆمەڵ به ئازادی به دوور له نفووزی هەموو چەشنه دەسەڵاتێك كه له دەرەوەی كۆنترۆڵی خۆیان دا بێ، ژیانێكی ئینسانی و به ناوەرۆكیان هەبێ. دیموكراسیەك كه تێیدا ئینسان ئازادانه له هەلومەرجی یەكساندا وەكوو یەك به شداربن و چارەنووسی كۆمەڵ دیاری بكەن. هەر بۆیەشه كه پارتی، پلۆرالیزمی سیاسی به بنچینەیەكی گرنگ له ساختاری دیموكراتیكی گەل دادەنیت.

پارتی سەربەخۆیی كوردستان له دژی ئەوەیه كه زایەندێتی جنسیه ت یان جەندەر ببێته بناغەیەك بۆ ژیانی كۆمەڵایەتی و دیاری كردنی ماف و ئەركی مرۆڤەکان. هەر بۆیه پارتی بڕوای تەواوی بە یەکسانی ژن و پیاو هەیە لە هەموو بوارەکانی ژیاندا و خەبات دەكات بۆ دابینكردنی مافی یەكسانی ژن و پیاو له باری سیاسی، ئابووری و كۆمەڵایەتییەوە.

پارتی سەربەخۆیی كوردستان سەروەری یاسای پێ بناغە و کۆڵەکەی عەدالەت و یەکسانیە لە کۆمەڵگادا و له یەكسانی ئەندامانی كۆمەڵگا له بەرامبەر یاسادا داكۆكی دەكات  هەروەها ڕەخساندنی هەلەمەرجی له باری ئابووری بۆ هەموو ئەندامانی كۆمەڵ به  مەبەستی داكۆكی لەو مافه، به ئەركی كۆمەڵ دەزانێ. پارتی ئەو مافه بۆ هەموو

ئەندامانی كۆمەڵ له هەر ئایین و بەهەر بۆچوونێكەوه، بەڕەسمی دەناسێ.

پارتی له كاتێكدا كه له ئازادی ئایین و ئۆڵ داكۆكی دەكات، مەزەب و دین وحكوومەت، بە دوو دیاردەی لێكجیا دەزانێت ، پارتێکی سکولارە و بۆیه بۆ دەسەڵاتدارێتی  سیکۆلار و مەدەنی تێدەكۆشێ.

هەموو کوردێک لە کوردستاندا له هەڵبژاردنی كار و شوێنی نیشتەجێبوونی خۆیاندا سەربەستن.

میكانیزمی دیموكراسی بریتی دەبێت له رێكخراوی جۆراوجۆر، كۆمەڵه وسەندیكای هەمەچەشن بۆ داكۆكی له مافی گرووپ و سنفی جیاوازی كۆمەڵایەتی. ئەو پلۆرالیزمه بۆ خۆی دەبێته پاڵپشت و دەستەبه ر بۆ سەركەوتوویی و بوونی دیموكراسی وپارلمانتاریزم و چەسپاندنی.

پارتی سەربەخۆیی کوردستان بڕوای تەواوی بە ئازادی بیروڕا  و نووسین وبڵاو كردنەوەی بڵاوكراوه و چاپەمەنی هەیە و بە مافێكی سروشتی خه ڵك دەزانێت.

پارتی سەربەخۆیی کوردستان لە ئێستا و داهاتوودا رێکخستنی هێزی پێشمەرگەی کوردستان لە سپای نەتەوەیی نیشتمانی دا بە قازانجی گشتی خەلکی کوردستان دەزانی و باوەری وایە هێزی پێشمەرگەی یەکگرتوو ئەبێتە بەهێز بوونی دوزی ڕەوای کورد لە ناوخۆ و دەرەوەی کوردستان.

لە روانگەی پارتی سەربەخۆیی کوردستانەوە سزای کۆشتنی تاوانباران بە هەموو جۆرەکانیەوە هەڵەیە و ناتوانێت چارەسەر بێت بۆ نەهێشتن یان کەمتر کردنەوەی تاوانەکان.

سیاسه تی ئابووری  :

به بۆچوونی پارتی سەربەخۆیی کوردستان، دەبێ پێداویستی گشتی بەرژەوەندی كۆمەڵ لەمەڕ چۆنایەتی رێكخستنی ئابووری وڵات دا بڕیاردەر بێت. له بەر ئەمەیه  كه ئێمه هەموو چەشنه دەسەڵاتداریی كەمایەتی له مەیدانی ئابووریدا رەد دەكەینەوه و له بەشداری دانیشتوانی كوردستان له بەڕێوەبردن و بڕیاردان وداهێنان له مەیدانی ئابووری داپشتیوانی دەكەین. هەموو چەشنه بڕیاریكی ئابووری دەبێ بەرهەمی بەشداری چالاكانەی گشت خەڵك له ئاتموسفیرێكی دیموكراتیكدا بێ. كەڵك وەەگرتن له  هەموو جۆره فۆرم وشێوازی رێكخستنی ئابووری به قازانجی پێشكەوتنی وڵات دەزانێ، پێكهاتوویەكی ئابووری كه بریتی بێ له كەرتی دەوڵەتی، كەرتی تایبەتی بەشی كئۆپراتیڤ، دەرفەتی كەڵك وەرگرتن له گشت توانای ئابووری وڵات له هەر سێ مەیدانی پیشەسازی، كشتوكاڵ وخزمەت گوزاری و گەشت وگوزاردا پێكدەهێنێ

پارتی سەربەخۆیی كوردستان، له داخوازه ئابوورییەكانی كرێكاران وزەحمەتكێشانی كوردستان به مەبەستی كەم كردنەوەی فەرق وجیاوازی له رووی داهات و داراییەوه، خەبات دەكات

پارتی سەربەخۆیی كوردستان، له مافی دابین كردنی خانوو بۆ خەڵك، چاودێری تەندروستی گشتی و هەموو لایەنه، كردنەوەی فێرگه، قوتابخانه و زانستگه، پێكهێنانی سێرڤیس وخزمەتی گشتی له سەرانسەری كوردستاندا بۆ دانیشتوانی کوردستان پشتیوانی دەكات و داوای جێبەجێ كردنیان له دەسەڵاتدارێتی كوردستان دەكات. له هەر كام لەو مەیدانانه دا له داهێنان وەستپێشكەری له لایەن كەرتی تایبەت و بەشی كئۆپراتیڤەوه پێشوازی دەكا.

پارتی سەربەخۆیی كوردستان خەبات دەكا بۆ بووژاندنەوەی ئابووری كوردستان، گەشه پێدانی پیشەسازی و پەره پێدان ومكانیزه كردنی كشتوكاڵ و بەرز كردنەوەی ئاستی ژیانی كۆمەڵانی خەڵك.

له هەموو جۆره پرۆژەیەكی ئابووری و پیشەسازیدا دەبێ لایەنی پاك و خاوێنی ئەو پیشەسازییه له ڕوانگەی پرسی دەوروبەر و مەڵبەندی ژیانەوه له بەرچاو بگیرێت.هەوا و خاكی پاك و بێ سەم و ژار بۆ ژیانی خەڵك له كوردستانێكی ئاوەداندا، بنەمای گرینگن، هەر بۆیەشە ئەرکی پاراستنی ژینگەیەکی تەندروست لە ئەستوی دەسەڵاتی کوردستاندا دەبێت و دەبێت گرینگیەکی تایبەتی پێبدرێت  و هەر تاکێکی ئەم کوردستانەش لە ئاستی خۆی ،لەم بوارەدا دەبێت خۆی بە ئەرکدار بزانێت و هاوکاری دەسەڵات بێت لە پاراستنی ژینگەی کوردستاندا.

پارتی سەربەخۆیی كوردستان، دیموكراسی سیاسی ودیموكراسی ئابووری له یەك جیاناكاتەوه. بەم مانایه كه چۆن به هەموو تواناوه دژ به دیكتاتۆری سیاسی وخراپ كەڵك وەرگرتن له دەسەڵاتی سیاسی رادەوەستێ، هه ر ئاواش دژ به خراپ بەكارهێنانی دەسەڵاتی ئابووری و گەندەڵی لە هەموو سەکتەرە ئابووریەکاندا رادەوەستێ. ئامانجی

ئەم سیاسەته ی پارتی ئەوەیه كه هەموو كەس بتوانێت له بەرهەم و به رنامەرێژی و بەرێوەبردنی كاروباری كۆمەڵ له مەیدانی ئابووریدا بەشدار بێت.

پارتی سەربەخۆیی کوردستان كار وەک بناخە و هۆکارێک بۆ تەندروستی كۆمەڵ دادەنێت هەر لەو پێوەندیەشدا هەقی بەرچاو و ئاشكرای هەموو كەسێكه كه به گوێرەی لێوەشاوەیی و شارەزایی و توانای خۆی خوازیاری كارێكی شەرافەتمەندانه بێت و ئەوه ئەركی دەسەڵاتە كه ئەم دەرفەته بۆ بڕەخسێنێ.

سیاسەتی فەرهەنگی:

پارتی سەربەخۆیی کوردستان باوەری وایە کە دەوڵەتی کوردستان کە لەراستیدا دەبێتە دەوڵەتی خەڵک، پێویستە ئەم ئەرکانەی خوارەوە بەجێ بهێنێت.

دابینکردنی خوێندنی خۆرایی  و گشتی لە سەرانسەری کوردستان دا بۆ هەموو ئەندامانی کۆمەڵ و لە هەموو پلەکانی خوێندن دا.

پارتی پێی وایە خۆێندن و نوسین بۆ هاونیشتمانیانی غەیری کورد لە کوردستان بە زمانی خۆیان ئازاد بێت هاوتەریب لە گەڵ زمانی فەرمی کە زمانی کوردیە و حکومەت پێویستە کەرەسەی پێویستیان بۆ ئامادە بکات وبواری گونجاویان بۆ بڕەخسێنێت ..

پارتی پێی وایە کە خوێندن تا پلەی دوازدە بە ئیجباری و بە خۆرایی بێت.

شوێنی وەرزش و ڕاهێنانە جۆراوجۆرەکان بۆ لاوان بە تایبەتی و هاووڵاتیان بەگشتی ساز بکرێت. هەنگاوی پێویست هەڵبگیرێ بۆ پێگەیاندن و ڕاهێنانی وەرزشوانان بۆ بەشداری لە کێبڕکێی ناوخۆیی و نێودەوڵەتیەکاندا.

پارتی سەربەخۆیی كوردستان خەبات دەكا بۆ دابینکردنی:

كار بۆ هەموو كەس، مافی گۆڕینی كار، بەڕێوەبردنی بەرنامە و پرۆژەی رێك و پێك به مەبەستی دابینکردنی هەلی كار بۆ بێكاران، هەقی حەسانەوەی ساڵانەی چوار حەوتو لەساڵدا  به حقوقی تەواوەوه.

چەسپاندنی”37″ سەعات كار له هەفتەدا، یەك له ئامانجه كانی خەباتمان ده بێ لە مەیدانی ئابووری دا.

مافی خانەنشینی، بۆ هەموو كەس، كه ببێته هۆی پشتگەرمی و بێنیازی ئەندامانی كۆمەڵ.

یاساخکردنی خستنە بەر کاری مناڵانن.

ئاو، دارستان، نەوت و گاز، زێر و زێو و هەموو کانزا و شوێنەوارێکی مێژوویی، سەروەت و سامانی نەتەوایەتی نەتەوەی کورد دەبێ پارێزگاری لێبکرێ. دەست تێوەردان و بە تاڵانبردنی ئەو سەروەت و سامانە لە لایەن پارتیەوە مەحکومە و لە رێگای قانوونیەوە، داواکاری دەبیتەوە.

سیاسەتی دەرەوە (نیونەتەوایەتی):

بناغەی سیاسەتی نێونەتەوایەتی وڵات لە روانگەی پارتی سەربەخۆیی کوردستانەوە بریتیە لە پتەوکردنی سەربەخۆیی وڵات وپاراستنی مافی سەربەخۆیی لە بریاردان لە سەر چارەنووسی خۆمان دا. هەر بۆیەش سیاسەتی بێلایەنی لە پەیوەندیەکانی جیهانی و نیو وڵاتان دا بۆ نەتەوەی کورد بە سەڵاح دەزانێت و لەو ریباز و بۆچوونە پشتیوانی دەکەین.

هەروەها پشتیوانی دەکەین لە هاوکاری بنیادنەر نێونەتەوان و پەسندکردنی بریارنامە گشتیەکانی کۆڕی نەتەوە یەکگرتووەکان قبووڵ دەکەین.

لەسەر بناغەی ئە پرینسیپانە، پارتی سەربەخۆیی کوردستان راکێشانی فراوانترین و زۆرترین پشتیوانی بۆ خەباتی نەتەوەی کورد بۆ رزگاری یەکجاری بە پرۆگرامی خۆی لە مەیدانی سیاسەتی نێونەتەوایەتی دا دەزانێ.

هەروەها لە ئاستی نێونەتەوایەتی دا پشتیوانی لە هاوژیانی ئاشتیانە و ئاستی نێو میللەتان و پیوەندی دۆستانی نێوانیان دەکا لەسەر بناغەی رێزگرتنی دوولایەنە و، گرتنەبەری رێبازێکی ئەوتۆ بە دەوڵەتی داهاتووی کوردستان پێشنیاز دەکات.

 

بە‌رنامه و پێڕه‌وی

 پارتی سه‌ربه‌خۆیی كوردستان

 

١ .  

ناو  و شیکردنەوە:

 

بەندی یەک /  ناو:

پارتی لە ژێر ناوی “پارتی سه‌ربه‌خۆیی كوردستان” و بە ئینگلیسی Independence Party Of Kurdistan و بە کورتکراوەیی PSK ـــە.

بەندی دوو / شیکردنەوە :

ئـ –پارتی سەربەخۆیی كوردستان وەك رێكخراوێكی رزگاریخواز و دیموكرات، بریتییە لە چەترێکی نەتەوەیی بۆ سەرجەم تاکە کوردستانیەکان، کە باوەڕیان بە خەبات و تێکۆشانە لە پێناو دامەزراندنی دەوڵەتی سەربەخۆی کوردستان كه له ئەنجامی پێداویستیەكی مێژوویی واقیعی خەباتی كوردستان، دامەزراوە و بەلێكدانەوەی بابەتی و دیاریكراو له واقیعی كوردستان له پێناو بەدەسهێنانی مافی دیاریكردنی چارەنووسی نەتەوەی كورد و پێكهێنانی دەوڵەتی سەربەخۆی كوردستان بە مەبەستی دابین كردنی دەسەڵاتی نەتەوایەتی نەتەوەی كورد، له رووی سیاسی، ئابووری،میدیایی و سەربازییەوه خەبات ئەكات.

ا–  پارتی سه‌ربه‌خۆیی كوردستان ، سەربەخۆیی بۆ گەلی کورد بە مافێکی سروشتی پێناسە دەکا و هەموو جۆر و ڕەهەندەکانی خەبات بۆ ئەم مەبەستە بە ئەرکی سیاسی و مێژوویی و نەتەوەیی خۆی دەزانێت.

ب – بۆ ئەم مەبەستە یەکەم بژاردەی پارتی سه‌ربه‌خۆیی كوردستان هەوڵدانە بۆ ئەوەی کە لە ڕێگەی داواکاری لە ڕێکخراوی نەتەوە یەکگرتووەکان و ڕێکخراوە جیهانیەکان فشار بخرێتە سەر ڕژیمی

داگیرکەری ئێرانی  تاکوو ڕێز لە مافەکانی گەلەکەمان بۆ دیاریکردنی چارەنوووسی نەتەوەیی خۆی بگرێ، واتە گەلی کورد لەهەموو بوارەکاندا بە ئیرادەی ئازادانە لەسەر خاکی خۆی، ئیدارە ی خاک و وڵاتی خۆی بکات.

پ – ئەمە داواکارییەکی ڕەوا و پێویستییەکی حاشاهەڵنەگرە بۆ مانەوەی گەل و وڵاتەکەمان، بەڵام ئەگەر ڕژیمی دەسەڵاتدار سەرەڕای داوای ناوەندە جیهانیەکان بە ئاشتیانە قەبووڵ نەکات و بەرەدوام بێ لە سیاسەتی سەرکوت و نکۆڵیکردن لە ڕێگەی داگیرکاریەوە، ئەوە

ئەوکات پارتی سه‌ربه‌خۆیی كوردستان کەڵک لە هەموو جۆرە چالاکی و شێوازەکانی خەبات وەردەگرێت، بۆ نموونە ،کەڵکوەرگرتن لە شێوەی خەباتی چەکداری بە مافی ڕەوای خۆی دەزانێت.

ت – پارتی سه‌ربه‌خۆیی كوردستان وێڕای ڕێزگرتن لە مافی دیاریکردنی چارەنووس و پرەنسیپە نێونەتەوەییەکانی مافی مرۆڤی پەسەندکراو لە لایەن ڕێکخراوی نەتەوە یەکگرتووەکان و ڕێکخراوە نێودەوڵەتییەکان هاوکات بە پێی یاسا نێونەتەوەییەکان بە مافی خۆی دەزانێ کار بۆ دروستکردن و پێکهێنانی دەوڵەتی کاتیی ڕۆژهەڵاتی کوردستان لە تاراوگە و دوورخراوەیی دا بکا.

ج – پارتی سه‌ربه‌خۆیی كوردستان خاوەنی ئاڕم و لۆگۆ، ماڵپەڕ و کەناڵی تایبەت بە خۆیەتی کە پێناسەیە بۆ کوردستانی بوون و سەربەخۆییخوازی.

٢.

هەندێک پرەنسیپی نەتەوەیی پارتی سه‌ربه‌خۆیی كوردستان

بەندی سێ /

نەتەوەی کورد:

ئـ –  گەلی کورد هەمووی یەک نەتەوەیە، وڵاتەکەیان کوردستانە و بە بێ ئیرادەی خۆیان دابەش کراون  بەسەر دەوڵەتە جیاوازەکاندا کە خاکی کوردستانیان داگیرکردووە و جوگرافیای کوردستان کە لە لایەن پارتی سه‌ربه‌خۆیی كوردستان پەسەند کراوە بریتیە لەو جوگرافیایەی لە شەڕەفنامەی بدلیسی دا ئاماژەی بۆ کراوە.

ا –  نەتەوەی کورد وەک گەلانی فارس، عەڕەب، تورک و …  نەتەوەیەکی سەرەکیە لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا.

ب – پارتی سه‌ربه‌خۆیی كوردستان زاڵ بوون، ستەمکاری و داگیرکاریی نەتەوی فارس و نەتەوەکانی دیکە لە سەر نەتەوەی کورد قەبووڵ ناکات.

پ  – پارتی سه‌ربه‌خۆیی كوردستان جیاوازی لە نێوان نەتەوەی کورد لە پارچەکانی کوردستان ناکات، بەڵام بەهۆی بارودۆخی تایبەتی و هەلومەرجی ئەوڕۆیی ئەولەوییەت و قورسایی خەباتەکەی دەخاتە سەر ڕۆژهەڵاتی کوردستان.

ت – پارتی سه‌ربه‌خۆیی كوردستان هەموو جیاوازییە ئایینی، مەزهەبی، زاراوەیی و فۆلکلۆرییەکانی (چاندی) گەلی کورد بە میراتی نەتەوەیی و شارستانی و مێژوویی دەناسێت، ڕێزی لێدەگرێت و

دەیانپارێزێ.هەروەها وێڕای قەبووڵکردن و ڕێز گرتن لە سەرجەم هێما نەتەوەییەکانی نەتەوەی کورد، وەک سەروەریی خاک، جوگڕافیا و  ئاڵای کوردستان،(( ئاڵای سێ ڕەنگی خۆر نیشان ، تا ئەو کاتەی پارلمانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان بڕیاری کۆتایی لە سەر دەدا لە لایەن پارتی سەربەخۆیی کوردستانەوە پەسەند کراوە))  سروودی نەتەوەیی ئەی ڕەقیب و خوێنی شەهیدان و گیانبەختکردوانی ڕێگەی ئازادیی کوردستان لە هەر چوار پارچەی کوردستان و  … بێڕێزی بەو هێمایانە بە بەزاندنی هێڵی سووری نەتەوەیی پێناسە دەکا.

بەندی چوار /

کوردستان :

ئــ – پارتی سه‌ربه‌خۆیی كوردستان هەموو جوگرافیای کوردستان وەک وڵاتی نەتەوەی کورد دەبینێت و ستەم و دابەشبوونەکەی بە ڕەوا نازانێت و بە مەترسییەکی گەورە لە سەر مانی نەتەوەیی کورد پێناسەی دەکات.

ا – پارتی سه‌ربه‌خۆیی كوردستان ئازادی و یەکپارچەیی کوردستان بە ئەرکێکی نەتەوەیی، سیاسی و مێژوویی سەرشانی خۆی دەزانێت.

ب – پارتی سه‌ربه‌خۆیی كوردستان بە شێوەیەکی زانستیانە و ئاکادێمیک بە کەڵک وەرگرتن لە توانای شارەزایانی بوارە

 

جۆربەجۆرەکانی وەک مێژوو و ئاسەوارەکانی ، زمان و کلتوور وئایین و داب و نەریتەکان،جوگرافیا و خاکی کوردستان، کانگاکانی ژێر زەوی و سەر زەوی و بە گشتی ژینگەی کوردستان و سەرجەم پێکهاتەکانی، کار بۆ کۆکردنەوەی داتا و زانیاریی بەڵگەمەند لەو بوارانە دا دەکا.

پ – پارتی سه‌ربه‌خۆیی كوردستان ڕێز لەهەموو کەمایەتییە ڕەگەزییەکانی کوردستان دەگرێت و هاوکات لە دوو ڕەگەزی ژن و پیاو

وەک یەک مرۆڤی کورد دەڕوانێ و هەروەها لەو باوەڕەش دایە کە سیستمی داگیرکەر کارێکی کردووە تاکوو ژنانی کورد جارێک وەک کورد و جارێک وەک ژن مافەکانیان پێشێل بکرێ و بچەوسێندرێنەوە ، بۆیە ئێمە وەک هاوپەیمانی وێڕای ڕێز گرتن لە ژنان، سەرجەم مافەکانیان بە ڕەوا دەزانین و کار دەکەین بۆ نەهێشتنی هەر چەشنە ستەمێکی ڕەگەزایەتی، چینایەتی و نەتەوایەتی،  هەروەها ڕێز لە تایبەتمەندیی زمانەوانی و کولتووری و ئایینیەکانیان و سەرجەم چین و توێژەکانی کۆمەڵگای کوردستان دەگرێت و هەر چەشنە ناوچەگەرایی و جیاوازی دانان لە نێوان شار و ناوچەکانی کوردستان ڕەد دەکاتەوە.

بەندی پێنج / 

ڕزگاریی  کوردستان:

ئـ – ڕزگاریی خەڵکی کوردستان بەرزترین و پیرۆزترین نرخی نەتەوەیی و بالاترین بەرژەوەندی سیاسی، کۆمەڵایەتی، ئابووری و ڕەوشتیە.

ا – ئازادی و ڕزگاریی نەتەوەیی بەهۆی تەبایی ڕامیارییەوە مسۆگەر دەبێ.

 

ب  – نابێت هیچ بەرژەوەندییەکی سیاسی و ڕێکخراوەیی یان تاکە کەسی و تایبەتی ڕێگر بێ لە یەکپارچەیی هێزە سیاسییەکانی کوردستان لە دژی ئەو ڕژیمانەی کە مافی گەلی کورد ڕەتدەکەنەوە.

بەندی شەش /  

بەرژەوەندیی نەتەوەیی:

ئـ – بەرژەوەندیی گەلی کورد سەرچاوەیە بۆ ڕەواییدان بە هەموو بەرژەوەندییە سیاسی و دیپلۆماسی و ئابوورییەکان.

ا – بەرژەوەندییە تاکەکەسی و حیزبییەکان دەکرێت فیدای بەرژەوەندییە نەتەوەییەکان بن، بەڵام نەک بەپێچەوانەوە.

بەندی حەوت / :

ئیرادەی گشتی:

ئـ – ئیرادەی گشتی دەسەڵات دروست دەکات و درێژە بە شەرعییەت و ڕەوایی دەسەڵات دەدات.

ا – سەرکردەکان پێش لە هەموو کەسێک ڕێز لە ئیرادەی گشتی دەگرن و دەبێت کار بکەن تا کەسانی دیکە ڕێز لە ئیرادەی گشتی و نەتەوەیی بگرن.

بەندی هەشت /

دەسەڵاتداری:

پارتی سه‌ربه‌خۆیی كوردستان باوەڕی وایە کە:

ئـ – دەسەڵات و بەرپرسیاریەتی ئەمانەت و ئەرکن نە ماڵ و مڵک و دەدرێت بەو کەسانەی کە بتوانن بەرژەوەندیی گشتی گەلی کورد بە باشترین شێوە بەکاربێنن و ئەنجامی ئەرێنی دەستەبەر بکەن و بێ جیاوازی خێڵەکی، بنەماڵەیی، ئایینی و ڕگەزی کار بۆ هەمووان بکات.

ا  – پێویستە هەموو سەرکردە و بەرپرسێک دەسەڵات بۆ پێشکەوتنی گشتی لە ئاستی سیاسی و ماددی، ڕەوشتی، ئابووری و زانستیدا بەکار بهێنێ نەک بۆ بەرژەوەندی ڕێکخراوەیی، تاکە کەسی، بنەماڵەیی، خێڵەکی، ئایینی و ناوچەگەرایی یان زاراوەیی.

بەندی نۆ:

پێویستە کە سەرکردە و بەرپرسەکان بەمەبەستی ڕێزگرتن لە ویستی گشتی و یاسا بە شێوەیەکی ئاشتیانە واز لە دەسەڵات و بەرپرسیارەتی بێنن تا کەسانی دیکە وێرای بەدەستهێنانی ئەزموونی دەسەڵاتداری بتوانن لێهاتوویی خۆیان پیشان بدەن.

بەندی دە /  

تەبایی و یەکێتی ڕامیاری:

ئـ – پارتی سه‌ربه‌خۆیی كوردستان بەهەموو شێوەیەک پارێزگاری لە تەبایی و یەکڕیزی ناوماڵی کورد دەکات.

ا –  پارتی سه‌ربه‌خۆیی كوردستان دیالۆگ  و لێبوردن و ڕێز لە یەکگرتن دەکاتە بناغە بۆ چارەسەریی هەر کێشەیەکی ناوخۆیی.

ب –  پارتی سه‌ربه‌خۆیی كوردستان شەڕی ناوخۆیی و توندوتیژی نێوان هێزە سیاسییەکان ڕەتدەکاتەوە و بە هەڕەشەیەکی گەورە بۆ سەر یەکگرتوویی گەلی کورد و مانەوەی نەتەویی دەزانێ.

پ – پارتی سه‌ربه‌خۆیی كوردستان وێڕای ئامادەکردنی شەڕەفنامەی نەتەوەیی و نیشتمانی هەر چەشنە شەڕێکی کورد بە دژی کورد بە هێڵی سوور دەزانێ و دەستپێکەری وەها شەڕێک بە تاوانبار لە قەڵەم دەدا و وەها شەڕێک دەچێتە خانەی خزمەت کردن بە دوژمنانی کورد و دەبێتە هۆی تێکدانی یەکڕیزی ناو ماڵی کورد.

ت – پارتی سه‌ربه‌خۆیی كوردستان هەوڵ دەدا بۆ پێکهێنان و دروستکردنی هێزێکی نەتەوەیی و نیشتمانیی هاوبەش کە لە هێزی پێشمەرگەی سەرجەم هێز و لایەنە سیاسیەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان پێکدێ کە لە ژێر ناوی هێز یا سپای نەتەوەیی کوردستاندا چالاکی دەکا و بریتی دەبێ لە هێزی پێشمەرگەی هەموو لایەنەکان و ئەو هێزە هەر کات پێویست بوو کە ئەگەر شەڕێک بەرانبەر بە دوژمنانی کورد لە پارچەکانی دیکەی کوردستان هاتە ئاراوە، بەشداریی چالاکانە و چەکداری بکا.

بەندی یازدە :

ئـ – پارتی سه‌ربه‌خۆیی كوردستان ئامادەیە لە پێناو ڕێزگرتن لە گەلی کورد و بەمەبەستی گەرانتی کردنی بەرژەوەندیی باڵای نەتەوەیی هەموو هاوپەیمانییەکی پێویست لە سەر ئاستی ڕامیاری، دیپلوماسی و سەربازی لە گەڵ پارت و هێزە کوردستانییەکانی  دیکە بکات

ا- پارتی سه‌ربه‌خۆیی كوردستان لە سەر ئەساسی بەرژەوەندیی نەتەوەیی لە گەڵ نەتەوە ستەم لێکراوەکانی دیکە کە خاکەکەیان لە لایەن ئێرانەوە داگیرکراوە هاوپەیمانی پێک بێنێ.

بەندی دوازدە /

 سیستەمی سیاسی بۆ کوردستانی سەربەخۆ:

ئـ – پارتی سه‌ربه‌خۆیی كوردستان پابەندە بە میتۆد و پرەنسیپە دێموکراتییە هاوچەرخەکان لە ژیانی ڕامیاری و ئیداری و لە کوردستاندا بەکاریان دەهێنێت.

ا – ڕێز لە ئازادیی گشتی و بیروبۆچوونە سیاسی و ئایینیە جیاوازەکان دەگرێت و مافی ڕادەربڕینیان دەپارێزێت.

بەندی سێزدە :

ئـ – پارتی سه‌ربه‌خۆیی كوردستان لەو باوەڕە دایە کە سیستەمی سیاسی بۆ کوردستان سێکولار و دێموکرات بێت و ناخوازێت دەوڵەت و ئایین پێکەوە لەگەڵ یەکتر کار بکەن بەڵام لەچوارچێوەی سیستەمی سیکولاردا ڕێزێکی تایبەتی هەیە بۆ بیروباوەڕە ئایینیە

جیاوازە پێشکەوتنخوازەکانی کۆمەڵگای کوردستان کە نەبنە لەمپەر لە بەدەم ویستی سەربەخۆییخوازی.

ا – پارتی سه‌ربه‌خۆیی كوردستان نایهەوێت هێزە سیاسییەکان و ڕێکخراوەکانی کۆمەڵگەی مەدەنی و کەسایەتییە سیاسییەکان بەرژەوەندیی کوردستان بکەنە ئامرازێک بۆ بەرژەوەندیی تایبەتیی خۆیان، هەروەها نایهەوێت سەرکردە و دامەزراوە ئاینییەکان سیاسەت بکەنە ئامرازێک بۆ بەرژەوەندی تایبەتیی ئایینی و یان بە پێچەوانەوە.

بەندی چواردە /

پەیوەندی لەگەڵ گەلانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست:

ئـ  – پارتی سه‌ربه‌خۆیی كوردستان جگە لە دوژمنانی کورد  بەرهەڵستکاری هیچ کەس و لایەنێک نییە و هاوکات داوا لە نەتەوەکانی دیکەی وەک عەرەبی ئەحوازی، تورکی ئازەری، بەلووچ، کاسپیەن و کەمایەتییە نەتەوەییەکانی دیکە دەکات تاکوو لە سەر بنەمای بەرژەوەندی هاوبەش، دوژمنی هاوبەش و دراوسێیەتیی داهاتوو دا پێکەوە لە چوارچێوەی هاوپەیمانییەکی پێکهاتوو لە هەموو نەتەوە خاک داگیرکراوەکان کار و خەبات و چالاکی بکەین.

ا – پارتی سه‌ربه‌خۆیی كوردستان لەو گەلانە کە لە سەرەوە ناویان هاتووە دەخوازێت کە مافی سرووشتی و ڕەوای نەتەوەی کورد بە فەرمی بناسن و ڕێز لە ئیرادەی نەتەوەیی گەلی کورد و یەکێتیی نەتەوەیی و مێژوو و شارستانیەتی بگرن.

 بەندی پازدە /

بەشێک لە ئامانجەکانی پارتی سه‌ربه‌خۆیی كوردستان:

ئـ – بەهێزکردنی خەبات و بەرخودانی گەلی کورد لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان  لە ئاستی ڕامیاری و دیپلۆماسی و فاکتەرەکانی دیکە.

ا – گەشەپێدانی بیرۆکەی سەربەخۆیی گەلی کورد و دامەزراندن و بنیات نانی ناوەندی گەشەپێدانی هزری سەربەخۆییخوازی لە هەموو ناوچەکانی کوردستان .

ب – بنیات نانی ستراتیژییەکی هاوبەشی نوێ و سەرکەوتوو لە چوارچێوەی پرەنسیپەکانی سەرەوە بە مەبەستی ڕزگارکردنی گەلی کوردستان و گەیشتن بە سەربەخۆیی.

پ – هەوڵدان بۆ کۆکردنەوەی هەموو هێزە سەربەخۆییخوازەکانی کوردستان.

بەندی شازدە :

ئـ – ئامانجی پارتی سه‌ربه‌خۆیی كوردستان لە سەرەتادا ئەوەیە کە رۆژهەڵاتی کوردستان ڕزگار بکات، بەڵام ئامانجی کۆتایی و دواڕۆژی  ئەوەیە کە گەلی کورد و یەکێتی نەتەوەیی کورد و جوگرافیای کوردستان سەریەک بخات و کوردستانێکی سێکۆلار، فێدراڵ و دێمۆکراتی سەربەخۆ دابمەزرینێ.

بەندی حەڤدە :

ئـ –  پارتی سه‌ربه‌خۆیی كوردستان تێدەکۆشێ بۆ ئەوەی کە دۆزی سەربەخۆیی گەلی کورد لە سەر ئاستی نێودەوڵەتی بەشێوەیەکی

 

دادپەروەرانە پێناسە بکرێت و لە کۆتایی دا پشتیوانی سیاسی و دیپلۆماسی بەدەست بێنێ و لە هەموو جۆرە پشتیوانییەکی پێویست بەرخوردار بێت.

 ٣.

مکانیزمی بەڕێوەبەری

و ئۆرگانەکانی پارتی سه‌ربه‌خۆیی كوردستان

   ١– کۆنگرە

بەندی هەژدە :  

ئـ –  کۆنگرە هەر چوار ساڵ جارێک بە پێی هەلومەرج و بارودۆخ پێک دێ کە بەرزترین ئۆرگانی پارتییە و ئەرکەکانی بریتین لە: پەسند کردنی بەرنامە و ئەساسنامەی پارتی؛ هەڵبژاردنی ئەندامانی کۆمیتەی ناوەندی .

بەندی نۆزدە: ڕێبەریی گشتی

ا –  کۆمیتەی ناوەندی لە سێزدە کەس پێکدێ کە سەرجەمیان لە لایەن کۆنگرەوە هەڵدەبژێردرێن و دواتر لە ناو ئەم سێزدە کەسە ٧ کەس وەک دەفتەری سیاسی هەڵدەبژێردرێ و ٦ کەس وەک ئەندامی کۆمیتەی ناوەندی دەمێننەوە کە بەرپرسایەتیی یەکێک لە ناوەند یا ئۆرگانەکانی پارتیان پێ دەسپێردرێ .

ب –  ئەندامانی دەفتەری سیاسی کە هەر کامەی بەرپرسایەتی یەکێک لە ئۆرگانەکانی پارتیان لە ئەستۆ دەبێ ، هاوکات لە ناو

خۆیاندا کەسێک وەک سکرتێری گشتی دیاری دەکەن کە بەرپرسایەتیی گشتیی دەفتەری سیاسی لە ئەستۆ دەبێ، هەروەها کەسێک وەک وتە بێژ و دوو کەسی تریش لەناو دەفتەری سیاسی لە گەڵ سکرتێر وەک دەستەی کارگێریی دەفتەری سیاسی دیاری دەکرێن.

٤. دەسەڵاتەکانی  ڕێبەری پارتی سه‌ربه‌خۆیی كوردستان.

بەندی بیست:

ڕێبەر:

کەسێک وەک ڕێبەری مەعنەویی پارتی دیاری دەکرێ کە پارێزەری ڕێبازی پارتیە و ڕێنمایی ئۆرگانەکانی پارتی دەکات بۆ پێڕەوەی لە بەرنامە و ئەساسنامە؛ بەرپرسی چارەسەری گرفتەکانی ناوخۆیی پارتیە؛ کار دەکا بۆ پێکهێنانی کەژێکی لەباری ناوخۆیی کە هیچ کەس هەست بە نامۆیی نەکات و هاوکات بەشداریی کۆبوونەوەکانی سەرکردایەتی و دەفتەری سیاسی دەکات.

بەندی بیست و یەک/ دەسەڵاتەکانی سکرتێری گشتی :

ئـ – بەرپرسی ئیجرایی و دەفتەری سیاسیە و نوێنەرایەتیی پارتی لە سەر ئاستی ناوخۆیی و نێونەتەوەیی دەکا.

ا – بڕیارەکانی کۆمیتەی ناوەندی و دەفتەری سیاسی واژۆ دەکا.

ب – داوای کۆبوونەوەی دەستەی کارگێڕی و دەفتەری سیاسی دەکا.

پ – کۆبوونەوەکان بەڕێوە دەبا بەلام بە پێی پێویست ئەندامانی تری دەستەی ڕێبەریش دەتوانن کۆبوونەوەکان بەڕێوە بەرن.

بەندی بیست و دوو : دەسەڵاتەکانی دەفتەری سیاسیی پارتی:

ئـ – دەفتەری سیاسی ستراتیژی و سیاسەتی گشتی کە لە لایەن کۆمیتەی ناوەندییەوە دیاریکراوە، جێبەجێ دەکا و بەرپرسە لە سەرجەم بڕیارە سەرەکییەکان لە پێوەندی بە کار و خەبات و چالاکیی پارتی.

ا – دەفتەری سیاسی شێواز و نەخشەی چالاکی و خەباتی ناوەند و  ئۆرگانەکانی تر لە سەر ئاستی ، سیاسی،دیپلۆماسی، ڕێکخستن، پێوەندییەکان و … دیاری دەکا و هاوکات چالاکیی ناوەند و ئۆرگانەکانی پارتی کۆنتڕۆڵ دەکا و چاوەدێری دەکا..

بەندی بیست و سێ / دەسەڵاتەکانی دەستەی کارگێڕی :

ئـ – دەستەی کارگێڕی کە بریتیە لە دوو کەسی ئەندامی دەفتەری سیاسیی هەڵبژێردراو و سکرتێری گشتی، دەسەلاتی ئەوەیان هەیە کە لە کاتی لەناکاو و بە پەلە دا لە سەر بڕیارێک کە لە گەڵ پێڕەو و پرۆگرام و بەرنامەی پارتی ناتەبا نەبێ، کۆببنەوە و لە سەر هەندێک پرسی لە ناکاو کە ئیمکانی کۆبوونەوەی هەموو ئەندامانی دەفتەری سیاسی نییە، بڕیار بدەن.

٥.  ناوەندەکانی پارتی سه‌ربه‌خۆیی كوردستان

بەندی بیست و چوار:

هەر کام لە ئەندامانی دەفتەری سیاسی بەرپرسایەتیی یەکێک لە ناوەندەکانی پارتی دەگرنە ئەستۆ کە بریتین لە:

ئـ – سیاسی، ستراتیژی و دیپلۆماسی

ا–  ڕێکخستن، تەشکیلات و ئەمنیەت

ب – ئابووری و ماڵی، دارایی

پ – پەروەردە (( فکری،سیاسی،فەرهەنگی و …)) و ڕێکخراوەکان

ت –  میدیا و ڕاگەیاندن

ج – نیزامی

بەندی بیست و پێنج :

ئـ – هەر کام لە ئەندامانی کۆمیتەی ناوەندی  بە پێی پێویست بەرپرسایەتیی کۆمیسیۆن یان ئۆرگانێکیان پێ دەسپێردرێ.

ئەندامانی پارتی سەربەخۆیی کوردستان پاش باسکردن و تاوتوێکردن ئەم دەستوورەمان بە کۆی دەنگ پەسەند کردووە.

 

پێڕەوی ناوخۆیی پارتی سەربەخۆیی کوردستان

 

پێشەکی

دەربارەی ئێمە

پارتی سەربەخۆیی کوردستان تەشکیلاتێکی سیاسیی رچەشکێنی بەرەی یەکگرتوی دێمۆکراتی کوردستانە.

بەرەی یەکگرتوی دێموکراتی کوردستان، ساڵی ۱۹۸۸ بە هیممەتی خەڵکانێکی تێکۆشەری کورد لە ناوخۆ و لە دەروەی وڵات، بە بانگەوازی “کورد یەک نەتەوە و کوردستان یەک وڵاتە” دامەزرا.

پاش دوو ساڵ خەبات و تێکۆشان لە ساڵی ۱۹۹٠ لە یەکەم کۆنگرە دا بەرەی یەکگرتوی دیموکراتی کوردستان ناوی گۆردرا بۆ پارتی سەربەخۆیی کوردستان .

پارتی سەربەخویی کوردستان، هەر لەسەر ڕەچەڵەکی “کورد یەک نەتەوە و کوردستان یەک وڵاتە”درێژەی بە خەبات و تێکۆشانی بەرهەقی خۆی داوە. هەموو ئەو کەسانەی کە بڕوای تەواویان بە رزگاری یەکجاری و سەربەخۆیی کوردستان هەیە دەتوانن بێنە ناو ریزەکانی پارتی سەربەخۆیی کوردستان و بۆ کوردستانێکی رزگار و سەربەخۆ تێبکۆشن.

لە مانگی دێسامبری ٢٠٢٥ پاش چەندین کۆبوونەوە و لێک تێگەیشتن بۆ بە هێزکردنی ڕەوتی سەربەخۆییخوازی، دوو لایەنی بزووتنەوەی سەربەخۆییخوازانی کوردستان و پارتی سەربەخۆیی کوردستان بە کۆی دەنگی ئەندامانیان بڕیاریان دا کە ڕیزەکانی

خەباتیان بکەنە یەک و بەروارەوە لە ژێر ناوی پارتی سەربەخۆیی کوردستان درێژە بە خەبات و چالاکیەکانیان بدەن و بەم چەشنە مێژووی بزووتنەوەی سەربەخۆییخوازانی کوردستان کە لە ڕێکەوتی ١٦ی بەفرانباری ٢٧١٩ی کورد ی “٥ی ژانویەی ٢٠١٩ی زایینی” دامەزرابوو، بوو بە بەشێک لە مێژووی دانەبڕاوی پارتی سەر بەخۆیی کوردستان .

سیاسەتی ئێمە

بیر و بۆچوون و سیاسەتی پارتی سەربەخۆیی کوردستان سەبارەت بە کوردستان لە ڕووی سیاسی، کۆمەڵایەتی، ئابووری، حقووقی وە تەشکیلاتیەوە لەژێر ناوی مانیفێستی رزگاری پەسند کراوەتەوە.

پرینسیپە گشتی و بەرچاوەکانی پارتی سەربەخۆیی کوردستان بریتین لە

١.کوردستان وڵاتێکی داگیرکراو و کۆڵۆنیە، لەبەینی تورکیە ،ئێران، ئێراق و سووریە دا دابەشکراوە.

٢.گەشەو نەشەی کۆمەلی دواخراوی کورد و کوردستان لە پەیوەندی دایە دەگەڵ رزگاری و بوونی کوردستانێکی سەربەخۆ و خەبات لە کوردستان دا خەباتێکی رزگاریخوازی یەکجاریە و ناکۆکیی سەرەکی، ناکۆکیی بەینی نەتەوەی ژێردەستەی کورد و داگیرکەرانی کوردستانە .

٣.کێشە و پرسی نەتەوەیی کورد لەرێگای بزوتنەوەی دێمۆکراتیکی نێو وڵاتە داگیرکەرەکانی کوردستانەوە چارەسەر ناکرێ و تا ئەم کاتەش ئەزمونێکی تاڵ و ناسەرکوتوو بووە .

٤.چارەسەری ناکۆکیی سەرەکی لە رێگای راماڵینی دەسەڵاتی داگیرکاری و سەرفەرازیی سیاسی بۆ نەتەوەی کورد و کوردستان مەیسەر دەبێ .

٥.بۆ زانیاری زیاتر لەمەر فکر و بۆچوون و سیاسەتی پارتی سەربەخۆیی کوردستان لە پەیوەندی دەگەڵ دونیای دەرەوە و شێوەی بەرێوەبەریی وڵاتی سەربەخۆی کوردستان بڕواننە مانیفێستی رزگاری پارتی سەربەخۆیی کوردستان .

• پارتی سەربەخۆیی کوردستان باوەڕی بە ئاڵای نەتەوەیی کوردستانە کە بریتیە لە سێ ڕەنگی: سوور، سپی و سەوز لەگەڵ خۆرێکی زەرد لە ناوەڕاستدا .
• ئێمبلێم و لۆگۆی پارتی سەربەخۆیی کوردستان بریتیە لە: سێ رەنگی سوور و سپی و سەوز لە سەرەوە و خۆرێک لە ناوەڕاست کە لە پشت نەخشەی کوردستان نەخشیندراوە و لە ژێرەوەی ١٩٨٨ کە ساڵی دامەزرانی پارتیە

و ناوی پارتی سەربەخۆیی کوردستان نوسراوە.

ئەم پێڕەوە ناوخۆییە، چوارچیوەی ماف و ئەرکەکانی ئەندامانی فەرمیی پارتی، بنەماکانی رێکخستنی ناوخۆیی، شێوەی بەڕێوەبەری و ئیدارەی ناوەند و ئۆرگانەکانی پارتی و بە گشتی پێناسەی تەشکیلاتیی پارتی سەربەخۆیی کوردستان دیاری دەکات .

بەشی یەکەم —

 بنەما سەرەکی و بنەڕەتیەکان

مادەی ١— پێناسە

ناوی فەرمی: پارتی لە ژێر ناوی ”پارتی سه ربەخۆیی كوردستان“ و بە ئینگلیسی Independence party of Kurdistan

کورتکراوەکەی PSK

٢. پارتی، حیزبێکی نەتەوەیی، سیاسی، سێکۆلار. دێموکراتیک و بەرفراوانە کە لە پێناو دەستەبەر کردنی سەربەخۆیی بۆ کوردستان و یەکڕیزیی نەتەوەی کورد تێدەکۆشێ .

٣ . پارتی سەربەخۆیی کوردستان لەسەر بنەمای دیموکراسی دامەزراوە و پلۆرالیزمی فیکری لە پارتیدا ئازادە .

مادەی ۲ — ئەرک و بەهاکان

١.داکۆکی لە مافی دیاریکردنی چارەنووسی نەتەوەی کورد و خەبات بۆ دامەزرانی دەوڵەتی سەربەخۆی کوردستان .

٢.پابەندبوون بە دێموکراسی، سێکۆلاریسم، دادپەروەریی کۆمەڵایەتی و مافی مرۆڤ .

٣.خەبات بە دژی داگیرکاری و داگیرکەرانی کوردستان و پاریزگاری لە شوناس و هۆویەتی نەتەوەیی نەتەوەی کورد .

٤. پارتی سەربەخۆیی کوردستان هەوڵدەدات بۆ دروست کردنی پەیوەندیی سیاسی دەگەڵ رێکخراوە سەربەخۆییخوازەکانی ئەو

نەتەوانەی خاک و نیشتیمانیان لە لایەن دەوڵەتی داهیرکەری ئێرانەوە داگیر کراوە و پشتیوانی خەباتی سەربەخۆییخوازیانە وەک مافی ڕەوای هەر نەتەوەیەک.

٥.ڕێزگرتن لە فرە چەشنیی ئایینی، فەرهەنگی و کلتووری، زاراوەیی و ڕەگەزی

٦. هاوکاری و هاوپەیمانی لە گەڵ هەموو هێزە نەتەوەیی و کوردستانیەکان

مادەی ۳ — بنەما ستراتیژیەکانی پارتی

.١. هەوڵی دیپلۆماسی و لۆبیگەری لە گۆڕەپانە نێودەوڵەتییەکان بۆ گەیشتن بە سەربەخۆیی.

٢ .مافی ڕەوا و مەشڕووع بۆ بەرگریکردن لە نەتەوەی کورد و خەبات بە دژی داگیرکاری.

.٣.پارتی هەوڵ دەدات بۆ دامەزراندنی حکوومەتێکی کاتی لە تاراوگەدا بە پێی پێویستیی هەلومەرج .

.٤ خەبات لە پێناو ڕێکخستنی هیزی پێشمەرگەی هەموو لایەنە کوردستانیەکان لە هێزێکی بەرگریی بەهێز ، تۆکمە و یەکگرتوو لە سپایەکی نەتەوەییدا .

٥ . پارتی سەربەخۆیی کوردستان هەوڵدەدات بۆ نەهێشتنی دووبەرەکی و دەستەبەرکردنی یەکڕیزی و یەکگرتن لە نێوان هێزە کوردی و کوردستانیەکان.

بەشی دووهەم —

 ئەندامەتی

مادەی ٤ — مەرجەکانی ئەندامێتی

١ . هەر کوردێکی پابەند بێ بە ئامانج و پرەنسیپەکانی پارتی سەربەخۆیی کوردستان، دەتوانێت ببێتە ئەندامی فەرمی .

٢ . تەمەنی لە خوار هەژدە ساڵ نەبێ ، لە ١٦ ساڵیەوە دەتوانێت لە ڕێکخستنی لاواندا ئەندام و چالاک بێت.

٣ . ڕۆحی نیشتمانپەروەری و هەستی ناسیۆنالیزمی کوردی ”کوردیزم“ ی هەبێ.

٤ . ئەندامبوون لە هێز و بزووتنەوە فاشیستەکان، دژە دیموکراسیەکان، یان دژە کوردیەکان بەربەستەلە بەردەم ئەندامبوون .

٥ . ئەندامێتی دەبێتە فەرمی بە واژۆکردنی فۆڕم و مەنشووری ئەندامێتی و قەبووڵکردنی پێڕەو و پرۆگرامی پارتی

٦ . ئەندامی هیچ حیزب و پارتێکی سیاسی دیکەی کوردی نەبێت.

مادەی ٥ – پرۆسەی ئەندامێتی .

.١ . فورمی ئەندامەتی پڕ کردبێتەوە

٢ . لانیکەم ماوەی تاقیکردنەوەی دوو مانگە تێپەڕ بکا .

٣ . ناوەندی تەشکیلات ئەندامیەکەی پشتڕاست کردبێتەوە.

مادەی ٦ – ئاستی ئەندامێتی

١ . ئەندامی فەرمی و ئاسایی

٢ . ئەندامی کۆمیتەکان ڕێکخستنەکان

٣ . کۆمیتەی ناوەندی کە لە کۆنگرەدا هەڵدەبژێردرێن

٤ . دەفتەری سیاسی لە لایەن کۆمیتەی ناوەندییەوە هەڵدەبژێردرێن

مادەی ٧ – ئەرکی ئەندام

١ . پابەندبوون بە بنەما، بەهاکانی پارتی

٢ . هەوڵدان بۆ گەیشتن بە ئامانجەکانی پارتی

٣ . ڕەچاوکردنی دیسیپلین و ڕێساکانی ڕێکخراوەیی

٤ . بەشداریی چالاک و کارا لە کۆبوونەوە فەرمی و گشتییەکاندا

٥ . پاراستنی نهێنی و زانیاری ناوخۆیی پارتی

٦ . هەوڵدان بۆ گەشەی هۆشیاری نەتەویی و زانیاریی سیاسی

٧ . پتەوکردنی پەیوەندی لەگەڵ کۆمەڵگە و ڕاکێشانی لایەنگرانی نوێ

٨ . پشتیوانی و داکۆکی لە بڕیارەکانی پارتی و ڕێبەرایەتیەکەی

٩ . ڕێزگرتن لە ئەندامانی تر و پاراستنی گیانی هاودەنگی“ ئەندامانی پارتی وەک ئەندامانی یەک خێزان و بنەماڵەن.

١٠ . ئابونەی مانگانەی ئەندانەتی دیاریکراو بداتە بەشی ماڵی کە یەکێک لە سەرچاوە داراییەکانی پارتیە .

مادەی ٨ — مافی ئەندام

. ١ . مافی دەنگدان، هەڵبژاردن و خۆ بەربژێرکردن لە ئۆرگانەکانی پارتی دا

٢ . مافی ڕەخنەگرتن، پێشنیارکردن و پرسیارکردن و بەدواداچون بۆ ڕخنە و پێشنیارەکانی

٣ . بەشداریی چالاکانە لە بڕیاردان لە ڕێگای ئۆرگانە پێوەندیدارەکانەوە

٤ . وەرگرتنی وەڵامی ڕوون لە بەرپرسان

٥ . بەشداریکردن لە کۆبونەوە و چالاکیەکاندا

٦ . سودمەندبوون لە ڕاهێنانی سیاسی و ڕێکخراوەیی

مادەی ٩ –

دیسپلینی ڕێکخراوەیی :

١ . لە حاڵەتی پێشێلکردنی بنەماکانی پارتی: ئاگادارکردنەوەی زارەکی، ئاگادارکردنەوەی نوسراو، هەڵپەساردنی ماوەیی، وەرگرتنەوەی مافی ئەندامەتی.

٢ . مافی تانەلێدان لە بریاری لیژنەی دیسیپلین و داوای دووبارە پێداچوونەوە بە بریارەکانیدا هەیە

مادەی ١٠ – پرۆسەی فەرمی داواکاریی ئەندامێتی و فۆڕمی ئەندامێتی

١ . پرۆسەی ئەندامێتی فەرمی لە پارتی بە پڕکردنەوەی فۆڕمی فەرمی ”داواکاری ئەندامێتی“ ئەنجام دەدرێ

بەشی ٣ —

پێکهاتەی ڕێکخراوەیی پارتی :

مادەی ١١ – بنەما گشتییەکان .

١ . ڕێبەرایەتی و هەموو ئۆرگانەکان لە پارتی سەربەخۆیی کوردستاندا لە خوارەوە بۆ سەرەوە هەڵدەبژێردرێن

٢ . ئۆرگانەکان دەبێ راپۆرتی مانگانە بدەنەوە بە سەرووتری خۆیان و لە ڕێگای کۆمیتەی ناوەندی ، ناوەندەکان و دەفتەری سیاسیەوە بدرێتە سکرتێری گشتی

٣ . یەکگرتوویی و دیسیپلین لە پارتی دا ئەرکێکی بنەڕەتییە و لە هەموو ئاستەکان دا دەبێ ڕەچاو بکرێ

٤ . پێویستە هەموو چالاکیەکانی پارتی لەسەر بنەمای سیستمێکی هاوئاهەنگ ، بە بەرنامە وپلان بۆداڕێژراو بێت

٥ . پێویستە هەموو ناوەندەکان بەرنامەی و پێڕەوی ناوخۆیی نووسراو و تۆکمەی تایبەت بە خۆیان هەبێت

مادەی ١٢ – پێکهاتەی ڕێکخراوەیی پارتی :

١ . کۆنگرە

کۆنگرە باڵاترین ئورگانی بریاردەری پارتیە و هەر سێ ساڵ جارێک بە بەشداریی ئەندامانی کۆمیتەی ناوەندی ، جێگرەکان و نوێنەرانی هەڵبژاردەی ڕێکخستنەکان دەگیرێت

٢ کۆنگرەی نائاسایی

١ . هەرکات یەک لەسەر سێی ئەندامانی پارتی یان دوو لە سێ بەشی ئەندامانی کۆمیتەی ناوەندی بە هەر هۆیەک بە پێویستیان زانی کۆنگرەی نائاسایی دەگیردرێت .

٢ . کۆنگرەی نائاسایی تەنیا لەو بابەتانە دەکۆڵێتەوە و بریار دەدات کە وا بووەتە هۆی بەسترانی کۆنگرەکە.

١ . کۆمیتەی ناوەندی

٢ . دەفتەری سیاسی

٣ . دەستەی کارگێڕی

٤ ڕێبەر

٥ . سکرتێری گشتی

٦ . لیژنە و کۆمیسیۆنە تایبەتیەکان ، ناوەندەکانی کار و چالاکی

مادەی ١٣ – ئەرکەکانی کۆنگرەی گشتی :

١ . دیاریکردنی سیاسەت و ستراتیژیی گشتیی پارتی

٢. پێداچوونەوە ، هەموارکردن وپەسەند کردنی پێڕەو و پرۆگرام

٣ . پێداچوونەوە و هەڵسەنگاندنی خەبات و تێکۆشانی ڕابردووی پارتی.

٤ . هەڵبژاردنی کۆمیتەی ناوەندی

مادەی ١٤ – ئەرکەکانی کۆمیتەی ناوەندی :

١ . بەڕێوەبردنی سیاسەت و ڕاسپاردەکانی کۆنگرەی پارتی

٢ . دابینکردنی دارایی و ئابووریی پارتی، پێڕاگەیشتن و چاودێری داهات و دەرکەوتەکان

٣ . سەرپەرەستیکردنی کار و چالاکیی سەرجەم ئۆرگان و ناوەندەکان

٤ . وڵامدەری بریاراتی کۆنگرە

٥ . بەو پێیەی دەفتەری سیاسی و سکرتێر هەڵدەبژێرێت لە کاتی پێویستدا دەسەڵاتی ئاڵوگۆڕی دەسەڵاتەکانی سکرتێر و دەفتەری سیاسی هەیە

 

مادەی ١٥ — بەڕێوەبردنی کۆنفرانسی گشتیی پارتی :

١ . کۆنفرانسی گشتی بە بڕیاری کۆمیتەی ناوەندی یان دەفتەری سیاسی پێک دێت بۆ پرسی زۆر گرینگ کە پێویست بە کۆنگرەی نائاسایی نەکات.

٢ . گشت ناوەندەکان مافی کونفرانسی تایبەتی خۆیان هەیە

مادەی ١٦ – دەسەڵاتی دەفتەری سیاسی :

١ . بەڕێوەبردنی کاروباری ڕۆژانەی پارتی

٢ . هەماهەنگی نێوان بەشە جیاوازەکانی پارتی

٣ . جێبەجێکردنی بڕیارەکانی دەفتەری سیاسی و بڕیاردان لە کاتی پێویست و گونجاو.

مادەی ١٧ — سکرتێری گشتی :

١ . بانگهێشتی کۆمیتەی ناوەندی دەکات بۆ کۆبوونەوەکان و کۆبوونەوەکان بەڕێوە دەبات

٢ . لەبەر ڕۆشنایی بریارەکانی پارتیدا پروتوکۆڵەکان واژو دەکات

٣ . ڕواڵەتی پارتیە بەڕووی دونیای دەرەوەدا

٤ . نوێنەرایەتی پارتی دەکات لە هەموو بوارێکی نەتەوەیی و نێونەتەوەییدا

٥ . ڕاپۆرتی کار و چالاکیەکانی پارتی پێشکەش بە کۆنگرە و کۆمیتەی ناوەندی دەکات .

٦ . لە چۆنیەتی بەڕێوەچوونی کاروباری هەموو ئورگانەکانی پارتی دەپرسێتەوە

مادەی ١٨ _ ڕێبەر

مادەی ١٩ _ وتەبێژی پارتی

١ . وتەبێژی فەرمیی پارتیە بە ڕووی دەرەوەی پارتیدا

٢ . هەڵوێستی پارتی لە بواروە ناوخۆیی و نێونەتەوەییەکان ڕادەگەیەنێت و بە مێدیایی دەکات

مادەی ١٨ – دەستەی لێکۆڵینەوە ستراتیژیەکان :

١ .بۆ لێکۆڵینەوە لە بارودۆخی سیاسی ناوچەکە و جیهان.

٢ .پێشنیارکردنی پێشنیارەکان بۆ داڕشتنی سیاسەتەکانی پار تی.

مادەی ١٩ – ناوەندەکانی کار و چاالکیی پارتی :

١ .ئەنجامدانی چاالکی تایبەتمەند و جێبەجێکردن.

٢ .جێبەجێکردنی پالنی ستراتیژی.

بەشی چوارەم — شەفافیەتی ئابووری، دارایی و بەڕێوەبردنی داهات و سەرچاوەکان :

مادەی ٢٠ – سەرچاوە داراییەکانی پارتی :

١ . ئابوونەی مانگانەی ئەندامێتی

٢ . یارمەتیی خۆبەخشانە

٣ . داهاتی پڕۆژە و چاالکییە ئابوورییەکان

٤ . پاڵپشتی دارایی لەلایەن دامەزراوە و تاک و لایەنەکانی هاوتەریب لەگەڵ بنەماکانی پارتی

٥ . داهات لە چوارچێوەی یاسا نێودەوڵەتیەکان و گونجاو لەگەڵ بنەماکانی پارتی

مادەی ٢١ – شەفافیەتی دارایی

١ . ناوەندی دارایی،ڕاپۆرتی ساڵانەی دارایی پێشکەش کۆمیتەی ناوەندی و سکرتێری گشتی و لە ئەنجامدا کۆنگرە دەکا

٢ هەر چەشنە یارمەتیەکی داراییی بەرچاو پێویستە دەفتەری سیاسی لێی ئاگادار بێ

بەشی پێنجەم — مەنشووری ئەخلاقی

مادەی ٢٢ – ڕێسا و یاسای ئەخالقی بۆ ئەندامان

١ . ڕێزگرتن لە کەرامەتی مرۆڤ و ڕێزگرتن لە فرەچەشنی ئایینی و کولتووری و جێندەری و هەروەها داکۆکیکردن لە مافی ژنان و کەمینە جێندەریەکان

٢ . خۆ دوورگرتن لە زمانی زبر و بێڕێزیکردن و هەروەها دوورکەوتنەوە لە هەر چەشنە هەڵاواردن، توندوتیژی و دووبەرەکی

٣ . پابەندبوون بە پرەنسیپە دیموکراسیەکان لە ڕەفتاری ڕێکخراوەییدا

٤ . پاراستنی یەکگرتوویی و یەکڕیزیی ڕێکخراوەیی

بەشی شەشەم — پێداچوونەوە و هەموارکردنەوە

مادەی ٢٥ – پێداچوونەوە بە پەیڕەو و پرۆگرام

١ . هەموارکردنەوەی ئەم پەیڕەوە تەنیا لە کۆنگرەی گشتیدا بە دەنگی زۆرینەی بەشداربووان ئەنجام دەدرێت.

٢ . پێویستە پێشنیارەکانی هەموارکردنەوەکان بەلانی کەمەوە مانگێک پێش کۆنگرەی گشتی ڕابگەیەندرێ .